FLORENCJA (FIRENZE)

Stolica Toskanii, położona malowniczo w dolinie Arno, jest jednym z największych na świecie skupisk dzieł architektury, malarstwa i rzeźby. Miasto założone przez etruskich mieszkańców Fiesole, było od II w. p.n.e. kolonią rzymską. Do 1115 r. wchodziło w skład posiadłości Matyldy Tuskulańskiej. Korzystne położenie i mądra polityka władz miejskich wobec papiestwa, wikariuszy cesarskich i okolicznych baronów germańskiego i longobardzkiego pochodzenia, pozwoliły na stworzenie autonomicznej władzy. Nastąpił rozwój handlu i rękodzieła (cechy i kompanie). Ograniczona w prawach szlachta potrafiła jednak, wykorzystując podział Włoch na partie gwelfów i gibelinów, wprowadzić zamęt w organizację miasta walki „białych” i „czarnych” (Donatich i Cerchich) doprowadziły do zwycięstwa gwelfów. Bankructwa, głód i zaraza (1348) wywołały powstanie „ciompich” (łachmaniarzy). Po jego stłumieniu, pomimo odzyskania władzy przez patrycjat miejski, do zarządu miasta zaczęli przenikać przedstawiciele niższych warstw społecznych i związanych z nimi rodzin kupieckich. Bankierski ród Medicich, kierowany przez Cosima Starego, potrafił ugruntować swe panowanie, które pod rządami jego wnuka Lorenza Magnifico (Wspaniałego), przyczyniło się do rozkwitu miasta (XV w.). Po śmierci Lorenza władzę przechwycił na krótko fanatyczny mnich z Ferrary, Fra Girolamo Savonarola, próbując stworzyć państwo teokratyczne. Rychło jednak spłonął na stosie w wyniku sporu z papiestwem, a lud usiłował przywrócić dawne republikańskie rządy. Wybór Giovanniego de Medici (Leon X) na stolicę apostolską przesądził o niepodległości miasta. Za pontyfikatu drugiego Medyceusza – Klemensa VII – wojska Karola V po długotrwałym oblężeniu zdobyły Florencję dla Medicich. Pierwszym wielkim księciem Toskanii i Etrurii został Cosimo I, syn kondotiera Giovanniego „dalie Bandę Nere”, który korzystając z dogodnych warunków politycznych podporządkował swej władzy wiele miast Toskanii. Księstwo utrzymało się aż do 1737 r. Włączona do królestwa zjednoczonych Włoch Florencja stała się jego drugą tymczasową stolicą (1865-71).

Galleria degli Uffici jest największym zbiorem we Włoszech i jednym z najznaczniejszych na świecie. Daje ona szeroki przegląd malarstwa szkoły toskańskiej i wszystkich szkół włoskich (szczególnie weneckiej) oraz dzieł flamandzkich. W ponad 40 salach i korytarzu łączącym pałac Uffizi z pałacem Pitti za rzeką Arno, zgromadzono ponad 4 tys. dzieł malarskich, antyczne rzeźby z kolekcji Medyceuszy, zbiory arrasów, rycin i grafik. Z mistrzów średniowiecza zobaczyć tu można Duccia, Cimabuego Simona Martini i Giotta, spośród malarzy renesansu najsławniejsze dzieła Uccella, Botticellego, Belliniego, Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela, Tycjana, Andrei del Sarto i wielu innych. Wśród rzeźb znajduje się antyczny posąg „Wenus Medycejskiej” i grupa „Niobe” (chroniącej dzieci przed strzałami Apollina).

Dzieła Flamandów zawierają prace Huga van der Goes, Rembrandta, Rubensa i van Dycka. Idąc z Piazza Signoria wzdłuż północnej ściany Palazzo Vecchio, via de Gondi wychodzi się obok Palazzo Condi (1490-1501, arch. Sangallo), na plac San Firenze z barokowymi budowlami klasztoru i kościoła tej samej nazwy. W głębi placu po lewej stronie widać gotycką, smukłą wieżę opactwa „Radia di Firenze” ufundowanego w X w., wielokrotnie przerabianego w czasach gotyku i renesansu. Po prawej stronie u początku via del Proconsolo (1255) stoi potężny średniowieczny pałac będący niegdyś siedzibą podesty – władzy wykonawczej miejskiej wspólnoty. Palazzo del Bargello mieści dziś Museo Nazionale. Znajdują się tu zbiory rzeźb, artystycznego rękodzieła i broni, a sam dziedziniec i wnętrza pałacu są wspaniałym dziełem architektury średniowiecza. Zbiory rzeźby renesansowej zawierają dzieła: Michała Anioła, Donatella, Verrocchia, Sansovina, warsztatu delia Robbia i Benvenuta Celliniego.

Odchodząca w lewo od via del Proconsolo via Dante Alighieri prowadzi do tzw. domu Dantego, rekonstrukcji średniowiecznego domostwa, mieszczącego muzeum poety (reprodukcje współczesnych rycin, ilustracji do „Commedii” i wydań słynnego poematu).

Na ścianie obok domu marmurowa tabliczka przypomina słowa Dantego: lo fui noto e cresciuto …Ja urodziłem się i wzrastałem sovra il bel fiume d’Arno nad piękną rzeką Arno alia gran villa… (inferno XXIII) w wielkim domu… Naprzeciw, przy niewielkim placu San Martino, średniowieczna wieża ,,Castagna” była miejscem zgromadzeń priorów miasta podczas niespokojnych czasów XIII w. Trzecia przecznica odchodząca w prawo od via del Proconsolo – Borgo degli Albizzi – daje przegląd typowych dla florenckiego budownictwa pałaców patrycjatu.

Podobne wpisy