WENECJA (VENEZIA)

Historia tego miasta sięga średniowiecza (V w.), gdy iliryjski szczep Wenetów schronił się przed najazdami Hunów i Longobardów na bagniste, osłonięte wodami Adriatyku wyspy: Torcello, Burano, Murano, Rivo Alto i Malamocco Pierwsi władcy, wybierani spośród patrycjatu, rezydowali na odległej o 10 km na południe wyspie Malamocco. Dziesiąty z kolei doża połączył wysepki Rivo Alto w jeden kompleks miejski i podporządkowując sobie okoliczne gminy, stworzył rosnący coraz bardziej w siłę – organizm państwowy, podległy z początku tytularnie cesarzom bizantyjskim. Sprowadzone do miasta w VIII w. szczątki św. Marka Ewangelisty, przechowywane w bazylice wybudowanej na wzór kościoła św. Apostołów w Bizancjum, patronowały odtąd przez wieki potężnej rzeczypospolitej (Serenissima) rozrastającej się od dalmatyńskich wybrzeży i posiadłości na Bliskim Wschodzie po Bergamo na zachodzie i Rawennę na południu. Zwycięstwo nad konkurencyjną Genuą (Chioggia, 1381), zapewniło Wenecji panowanie nad morzami i spowodowało niesłychany rozkwit swoistej architektury, malarstwa i rzemiosła. Odkrycie w końcu średniowiecza nowych dróg handlu morskiego osłabiło stopniowo republikę kupców i żeglarzy. Upadek Napoleona i wynikła z układów politycznych sytuacja oddała ją w ręce Austrii. W 1866 r. jako jedna z ostatnich prowincji wcielona została w skład królestwa Włoch.

Zagadnienie ratowania zabytkowego zespołu jest zawsze aktualne i szeroko dyskutowane przez specjalistów całego świata. Wychodząc z dworca kolejowego można kupić (na przystanku po prawej stronie) bilet na tramwaj wodny (vaporetto) kursujący wzdłuż głównego kanału Wenecji – Canal Grande. Kanał ten, w kształcie odwróconej litery S, długości 3 800 m, dzieli miasto na dwie części i skupia na swych brzegach około dwustu pałaców i kościołów w różnych stylach. Bilet wykupiony z przystanku ,,Fer- rovia” (dworzec) do ,,S. Marco” daje możność kolejnego ich obejrzenia.

Po lewej stronie wznoszą się kościoły Degli Scolzi (XVII w.) i S. Geremia (XVIII w.), naprzeciw którego po prawej widnieje orientalny portyk Fondaco dei Turchi (XIII w.), od 1621 r. był zajazdem wschodnich kupców. Przy przystanku ,,S. Marcuola” obejrzymy Palazzo Vendramin-Calergi (1509, arch. Caducci i Lombardo), a przy ,S. Stać” – barokowy pałac z lat 1479-1710 – Cá Pésaro. Następny : lewej to gotycki Cá d’Oro (1421-40, arch. del Buon) mieszczący ¡¡alerię sztuki – fasada jego była niegdyś malowana i złocona. Na 1 kręcie, tuż przed masywnym mostem Rialto (1588-92), po lewej stronie wznosi się dawny dom handlowy, niemiecki zajazd, zwany fondaco dei Tedeschi, w którym zatrzymywali się również polscy podróżnicy (obecnie poczta główna). Za przystankiem ,.S. Silvestre” – po lewej stronie widnieje pałac Grimani (1550, projekt arch. San-micheli), zaś za ,,S. Tomá” po prawej – gotycki Co Foscari. Przy przystanku ,,Ca Rezzonico” wznosi się późnobarokowy pałac o tejże nazwie (1680, projekt arch. Longhena) zawierający galerię „Mostra del settecento Veneziano” (wiernie zachowane wnętrza i wspaniałe w kolorycie typowe weneckie dzieła Guardiego i Tiepola z XVIII w.). Na prawo od drewnianego mostu obejrzymy budynek Accadémia di delie Arti, zawierający największą kolekcję malarstwa weneckiego (28 sal z obrazami Giorgiona, Carpaccia, Tycjana, Veronesa, Tiepola i innych). Stąd widać już kopułę i barokowe ślimacznice kościoła Santa Maria delia Salute (1631-87, projekt arch. Longheny), wystawionego w podzięce za wygaśnięcie zarazy. Za kościołem budynek Dogana del Mare (morska komora celna) z 1682 r., z figurą fortuny na złoconej kuli. Od przystanku ,,S. Marco”, gdzie należy wysiąść, ulica calle Vallareso prowadzi prosto (nie na prawo wzdłuż wybrzeża) do arkad „A/o Napoleonica” (1810), gdzie na piętrze znajduje się druga wielka kolekcja malarstwa weneckiego – Museo Carrer. Widać stąd najpiękniejszy salon świata ,,il piu bel’ salon del mondo” – plac Św. Marka (Piazza San Marco). Plac ten ograniczony jest od wschodu bizantyjsko-romańską dwupoziomową fasadą bazyliki, od północy ciągiem Procurazie Vecchie (1480-1517) – budynkami mieszczącymi mieszkania i urzędy miejskie, przylegającymi do Wieży Zegarowej (Torre d’Orologio, 1497), zwieńczonej dzwonem i dwoma brązowymi figurami Murzynów (Mori) uderzających co godzinę w dzwon, od południa – ciągiem Procurazie Nuove (1584, projekt arch. Scamozzi), od zachodu – wzmiankowaną Ala Napoleonica zwaną też Fabbrica Nuova. Portyki pod ciągami Procurazii, z witrynami wytwornych sklepów i stolikami kawiarni „Florian” i „Quadri”, wychodzącymi daleko na plac, dowodzą trafności weneckiego określenia.

Podobne wpisy